ناصر خسرو
13
گشايش و رهايش ( فارسى )
نسخهاى كه متن ما از روى آن چاپ شده در مجموعهاى بود شامل سه كتاب متعلق به مرحوم حاج سيد نصر اللّه تقوى از دانشمندان معروف زمانهاى اخير كه رئيس ديوان كشور و چندى رئيس دانشكدهء معقول و منقول و عضو پيوستهء فرهنگستان ايران بود و در سال 1321 چند روزى به امانت به من داد و اينك روح پرفتوح او را بدين وسيله شاد مىكنم . در اين مجموعه نخست كتاب كشف المحجوب در عقايد اسماعيليه است كه از روى همان نسخه در سال 1327 انستيتوى ايران و فرانسه در طهران چاپ كرده است ؛ و سپس گشايش و رهايش ؛ و پس از آن تقرير كوچكى است به عنوان « معرفت آفرينش انسان » كه بىشباهت به رسايل فارسى شهاب الدين مقتول و افضل الدين كاشانى نيست . اين مجموعه 5 / 24 سانتىمتر طول در 5 / 16 سانتيمتر عرض دارد و هر صحيفهء آن 21 سطر به خط خواناى تحريرى معمول قرن هشتم نوشته شده و هانرى كوربن در مقدمهاى كه به فرانسه بر كشف المحجوب نوشته اين نسخه را به خطا از قرن ششم دانسته است و حال آن كه خط و كاغذ كاملا مىرساند كه از قرن هشتم است ، وآنگهى رسم الخط كه پس ازين شرح خواهم داد بهترين رهنماى ماست . در اصل نسخه تا پايان صحيفهء 77 كشف المحجوب ؛ و از 78 تا 168 گشايش و رهايش ؛ و از اواخر 168 تا 172 كه پايان نسخه است همان تقرير در معرفت آفرينش انسان است . در چاپ سابق صحايف اصل با عدد درشتتر در حواشى نموده شده است . ترديد ندارم كه اصل نسخه در قرن هشتم فراهم آمده زيرا كه كاتب در رسم الخط اصول منظمى به كار نبرده چنان كه گاهى « كى » و گاهى « كه » و گاهى « ج » و گاهى « جه » نوشته ، ذالها را گاهى نقطه گذاشته و گاهى نگذاشته است و اين خود مىرساند كه كاتب در قرن هشتم بوده